Utrechtse-Heuvelrug-de-zonheuvel
de-zonheuvel-driebregen

CBS De Zonheuvel, Utrechtse Heuvelrug (afgerond)

Over de school

Naam: CBS De Zonheuvel
Gemeente: Utrechtse Heuvelrug
Schoolbestuur: vereniging De Oorsprong
Omvang: 240 – 250 leerlingen

Over het gebouw

Oppervlakte: 1.280 m2 (bestaand) en 260 m2 (nieuwbouw)
Aantal lokalen: 10
Bouwjaar: 1967, in 2000 uitgebreid

Type gebouw: Het gebouw betreft één bouwlaag met een plat dak. De gangen en nevenruimten hebben verlaagde dakvlakken.
Bijzonderheden: eerste gerenoveerde aardgasvrije basisschool van Nederland.
Initiële ambitie: BENG als opstap naar aardgasvrij en Frisse School Klasse B

Uitvoering: Aardgasvrij en Frisse School Klasse B

Over de wijk

De Zonheuvel ligt in de Dorpskern van Driebergen-Rijsenburg, een dorp van 18.500 inwoners. De school bevindt zich onder het Park de Wildbaan, ten westen van het centrum van Driebergen.

Onderwijsvisie

De Zonheuvel is een protestantschristelijke school waar les wordt gegeven vanuit een protestantchristelijke identiteit. De nadruk ligt op zo goed mogelijk onderwijs dat het beste in leerlingen naar bovenhaalt. Hierbij staan de talenten en het unieke-zelf van leerlingen centraal.

Waarom in dit project?

Een groot deel van de schoolgebouwen in de gemeente is rond de 40 jaar oud en zijn zowel architectonisch als bouwtechnisch vergelijkbaar. De gemeente wil de gebouwen de komende 10 jaar duurzaam renoveren naar aardgasvrij. De gemeente en het schoolbestuur doen met deze pilot kennis en ervaring op voor de andere aardgasvrije renovatieprojecten die nodig zijn om een deel van de gemeente energieneutraal te maken in 2035. De pilot is de eerste duurzame renovatie van een schoolgebouw in gemeente als redelijk alternatief voor vervangende nieuwbouw.

Aanpak en aanpassingen

De schil van het schoolgebouw is aangepakt, evenals de gevel, kozijnen en het dak. Daarnaast is er een nieuw decentraal ventilatiesysteem geïnstalleerd, wat volledig automatisch werkt. De benodigde elektriciteit wordt opgewekt met 84 zonnepanelen (30 kWp) en voor het verwarmingssysteem is gekozen voor twee warmtepompen. Omdat de aarding van de tweede warmtepomp nog niet geregeld was, heeft deze hierdoor tot mei 2021 op zich laten wachten. Dit aardingssysteem moest door de netbeheerder aangelegd worden.

Financiering van deze pilot is niet gemakkelijk geweest. Zo bleek begin 2019 toen de businesscase op basis van de Total Cost of Ownership (TCO) werd doorgerekend dat er een tekort was van 400.000 euro. De gemeente wilde de toegezegde bijdrage van 1.500 euro per vierkante meter vloeroppervlak niet verhogen. Uiteindelijk zijn er aantal fondsen aangewend, en is er besloten om de Materiële Instandhouding (MI) voor 10 jaar in te zetten om zo de businesscase kloppend te maken. Om de MI te gebruiken, moet er een terugverdienmodel worden aangetoond door de accountant van het schoolbestuur. De MI is omgezet naar een lening bij BNG, waarvoor de gemeente garant staat.

Bij de ingang van de school kunnen leerlingen en leraren zien hoeveel energie er is opgewekt door de zonnepanelen. Doordat de school de eerste gerenoveerde aardgasvrije basisschool van Nederland hebben ze ook subsidie kunnen krijgen voor een voedselbos.

Looptijd

In 2018 hebben de gemeente en het schoolbestuur samen een aanvraag voor het Innovatieprogramma Aardgasvrije en Frisse Basisscholen ingediend. In 2019 is de school gestart met het maken van een businesscase voor zowel een aardgasvrije, een BENG en een energie neutrale variant. Het contract met de aannemer en installateur is in de zomer van 2019 getekend. De werkzaamheden zijn na de zomer gestart en het gebouw is in april 2020 opgeleverd en na de meivakantie in gebruik genomen.

Ervaringen sinds oplevering

Het schoolgebouw wordt nu als heel prettig ervaren en de installaties werken naar behoren. De schoolleiding miste wel uitleg in hoe de systemen het best beheerd kunnen worden; nu is hen verteld om nergens aan te komen. De installateurs waren uit zicht toen ze uiteindelijk het schoolgebouw in gebruik namen en daardoor konden ze met vragen niet bij hen terecht. Nieuwe aannemers weten nog niet altijd hoe de systemen werken. Het was handiger geweest als de installateurs nog betrokken waren gebleven bij het gebruik na oplevering.

Ondanks dat het ventilatiesysteem goed werkt (de schoolleiding denkt dat ze minder klassen naar huis hebben moeten sturen dan andere scholen doordat de ventilatie op orde is), wordt het nog steeds warm in het gebouw. De verkoeling die het ventilatiesysteem zou brengen is er in praktijk niet, en dat is wel een tegenvaller. Een manier van koelen is wenselijk in deze school. Ook is het CO2 gehalte in de klassen nog niet altijd naar de standaard. Daarom wordt er vaak nog wel een raam geopend in de klassen, ondanks de adviezen van de installateurs om dit niet te doen.

In de winter van 2021 is het, door vertraging van de aarding van de tweede warmtepomp, in de school erg koud geweest (soms wel rond de 14°C).

Een ingewikkeld gegeven is dat de Zonheuvel subsidie heeft gekregen van de gemeente, maar andere basisscholen in de gemeente (nog) niet. Daardoor zijn verhoudingen tussen schoolbesturen in de gemeente verslechterd.

Unieke kenmerken en leerpunten

  • Eerste gerenoveerde aardgasvrije basisschool van Nederland
  • Zorg ervoor dat aardverbindingen en zaken met de netbeheerder ver voor de renovatie geregeld zijn
  • Zorg voor een hulplijn met de installateurs als de verbouwing is afgerond om vragen te kunnen blijven stellen
  • Het proces met de gemeente liep een tijd lang stroef; uiteindelijk is er door verschillende ouders een stichting opgezet die een gezamenlijk plan heeft gemaakt en is er zo voortgang geboekt. Hier was echter wel veel doorzettingsvermogen voor nodig.
  • Het ventilatiesysteem is niet genoeg om ook voor verkoeling te zorgen. Daarom worden nog steeds, tegen de adviezen in, ramen open gezet.